Κατακόρυφη καλωδίωση σε πολυκατοικίες της δεκαετίας του ’70
Η Αθήνα έχει χιλιάδες πολυκατοικίες χτισμένες στις δεκαετίες του ’60 και ’70, με κατακόρυφους σωλήνες σχεδιασμένους αποκλειστικά για χάλκινη τηλεφωνική γραμμή. Όταν μια τέτοια πολυκατοικία θέλει να αποκτήσει οπτική ίνα, το πρόβλημα σπάνια είναι η διαθεσιμότητα δικτύου στον δρόμο — είναι το πώς θα περάσει η καινούρια ίνα μέσα στο ίδιο το κτίριο.
Έχουμε εγκαταστήσει οπτική ίνα σε δεκάδες πολυκατοικίες αυτής της εποχής στις περιοχές Αχαρνών, Κυψέλης και Άγιου Ελευθέριου, και τα προβλήματα που συναντάμε επαναλαμβάνονται με αξιοσημείωτη συνέπεια από κτίριο σε κτίριο. Σε αυτό το άρθρο περιγράφουμε τι πραγματικά συναντάμε σε αυτές τις εγκαταστάσεις και πώς αποφασίζουμε ποια λύση διέλευσης ταιριάζει σε κάθε περίπτωση, ώστε να ξέρετε τι να περιμένετε αν μένετε σε παρόμοιο κτίριο.
Μια τυπική επίσκεψη αποτύπωσης πριν την εγκατάσταση
Πριν προγραμματίσουμε την πραγματική εγκατάσταση σε πολυκατοικία άνω των 40 ετών, στέλνουμε τεχνικό για σύντομη επίσκεψη αποτύπωσης, συνήθως 20-30 λεπτών. Ο τεχνικός ανοίγει τα καπάκια του κατακόρυφου σωλήνα σε δύο-τρεις ορόφους, φωτογραφίζει την κατάσταση, μετράει τον διαθέσιμο χώρο και σημειώνει τυχόν εμπόδια όπως παλιές συνδέσεις θυροτηλεφώνου ή ανεπίσημες προσθήκες καλωδίων από παλαιότερες εργασίες. Αυτή η επίσκεψη μας επιτρέπει να δώσουμε ρεαλιστική εκτίμηση χρόνου και προσέγγισης πριν δεσμευτούμε σε ημερομηνία εγκατάστασης, αντί να ανακαλύψουμε το πρόβλημα την ημέρα της εργασίας.
Γιατί οι παλιοί σωλήνες δυσκολεύουν την εγκατάσταση
Οι κατακόρυφοι σωλήνες (κολόνες) καλωδίωσης σε πολυκατοικίες αυτής της εποχής έχουν συνήθως διάμετρο 16-20 mm, μέγεθος επαρκές για ένα ή δύο χάλκινα καλώδια τηλεφώνου της εποχής κατασκευής, αλλά καθόλου γενναιόδωρο για σημερινά πρότυπα καλωδίωσης δικτύου. Είναι, επιπλέον, ήδη γεμάτοι με παλιά χάλκινα καλώδια τηλεφώνου, συχνά αχρησιμοποίητα εδώ και δεκαετίες αλλά ποτέ αφαιρεμένα, καθώς κανένας προηγούμενος πάροχος δεν είχε λόγο να τα αφαιρέσει όταν η γραμμή απενεργοποιούνταν. Το οπτικό καλώδιο χρειάζεται τον δικό του χώρο διέλευσης, γιατί δεν πρέπει να έρθει σε επαφή με αιχμηρές άκρες παλιών συνδέσμων που θα μπορούσαν να το κόψουν ή να το κάμψουν πέρα από το επιτρεπτό όριο.
Η ελάχιστη ακτίνα κάμψης είναι το πιο συχνό λάθος
Η οπτική ίνα έχει ελάχιστη επιτρεπτή ακτίνα κάμψης, συνήθως γύρω στα 30 mm για καλώδιο εξωτερικής χρήσης. Σε στενούς σωλήνες παλιών πολυκατοικιών, όπου η γωνία στροφής σε κάθε όροφο είναι απότομη, μια απρόσεκτη εγκατάσταση μπορεί εύκολα να ξεπεράσει αυτό το όριο. Το αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα ορατή βλάβη αμέσως — συχνά είναι αυξημένη απώλεια σήματος που εμφανίζεται μήνες αργότερα ως αργή ή ασταθής σύνδεση, δύσκολη να διαγνωστεί χωρίς μέτρηση OTDR.
Πότε χρειάζεται νέος σωλήνας διέλευσης
Σε περίπου έναν στους τρεις σωλήνες που έχουμε εξετάσει σε πολυκατοικίες της δεκαετίας του ’70 στην περιοχή Αχαρνών-Κυψέλης, ο υπάρχων χώρος δεν επαρκεί για ασφαλή διέλευση νέου καλωδίου οπτικής ίνας παράλληλα με τα παλιά χάλκινα. Σε αυτές τις περιπτώσεις προτείνουμε είτε αφαίρεση των αχρησιμοποίητων χάλκινων καλωδίων (με τη σύμφωνη γνώμη της διαχείρισης), είτε εξωτερική διέλευση σε μικρό κανάλι καλωδίων κατά μήκος του κλιμακοστασίου, καλυμμένο ώστε να μην είναι αισθητικά ενοχλητικό.
Η αφαίρεση παλιών χάλκινων καλωδίων ακούγεται απλή αλλά απαιτεί προσοχή: σε κτίρια όπου δεν είναι σαφές ποια γραμμή εξυπηρετεί ποιο διαμέρισμα, αφαιρούμε μόνο καλώδια που έχουμε επιβεβαιώσει ως ανενεργά, ελέγχοντας με όργανο μέτρησης τάσης πριν από οποιαδήποτε κοπή. Σε παλιότερα κτίρια έχουν βρεθεί ακόμα και υπολειμματικές γραμμές ρεύματος χαμηλής τάσης από παλιά συστήματα θυροτηλεφώνου, οι οποίες πρέπει να αναγνωριστούν σωστά πριν αγγίξουμε τον σωλήνα.
Το εναλλακτικό κανάλι εξωτερικής όψης
Όταν η διέλευση μέσα από τον υπάρχοντα σωλήνα δεν είναι εφικτή χωρίς αφαίρεση καλωδίων, η πιο συχνή εναλλακτική είναι ένα λεπτό κανάλι καλωδίων (goulotte) τοποθετημένο κατά μήκος της γωνίας του κλιμακοστασίου, συνήθως σε λευκό ή γκρι χρώμα ώστε να μην ξεχωρίζει έντονα από τον τοίχο. Το πλάτος ενός τυπικού καναλιού για μία ίνα είναι περίπου 16×16 mm, αρκετά διακριτικό ώστε να μην ενοχλεί αισθητικά ακόμα και σε κτίρια με διατηρητέα στοιχεία στην είσοδο. Σε ελάχιστες περιπτώσεις, όπου η διαχείριση αρνείται οποιαδήποτε ορατή διέλευση, εξετάζουμε τη δυνατότητα ασύρματης γέφυρας σημείου-σε-σημείο ανάμεσα σε ορόφους, αν και αυτή η λύση συστήνεται μόνο ως έσχατη επιλογή λόγω μειωμένης σταθερότητας σε σχέση με ενσύρματη ίνα.
Ο ρόλος του κατανεμητή στο ισόγειο
Σε πολυκατοικίες με πραγματική υποδομή FTTH, η ίνα εισέρχεται στο κτίριο μέσω ενός κεντρικού κατανεμητή, συνήθως τοποθετημένου στο ισόγειο ή στο υπόγειο, κοντά στο σημείο όπου παλιότερα βρισκόταν ο κατανεμητής τηλεφωνίας. Από εκεί, ξεχωριστές ίνες («drops») οδηγούνται προς κάθε διαμέρισμα μέσω του κατακόρυφου σωλήνα. Σε πολυκατοικίες της δεκαετίας του ’70, ο χώρος γύρω από τον παλιό κατανεμητή τηλεφωνίας είναι συχνά πολύ μικρός για να χωρέσει τον νέο εξοπλισμό οπτικής κατανομής, οπότε συχνά χρειάζεται μικρό ερμάριο τοποθετημένο δίπλα, με τη σύμφωνη γνώμη της διαχείρισης.
Τι χρειάζεται η έγκριση της διαχείρισης κτιρίου
Σε πολυκατοικίες με ενεργό διαχειριστή, συνιστούμε πάντα έγγραφη ενημέρωση πριν την εγκατάσταση, ακόμα κι όταν η εργασία αφορά μόνο το δικό σας διαμέρισμα. Η διέλευση από κοινόχρηστο χώρο (κατακόρυφος σωλήνας, κλιμακοστάσιο) θεωρείται νομικά κοινόχρηστη υποδομή, και μια σύντομη ενημέρωση αποφεύγει παρεξηγήσεις με γείτονες που ενδέχεται να ακούσουν θόρυβο εργαλείων στο κλιμακοστάσιο.
Πόσο διαρκεί η εγκατάσταση σε δύσκολο κτίριο
Σε κτίριο με ήδη ανοιχτό και προσβάσιμο σωλήνα, η κατακόρυφη διέλευση ολοκληρώνεται σε 2-3 ώρες. Σε κτίριο που χρειάζεται καθαρισμό παλιών καλωδίων ή εναλλακτική διαδρομή, ο χρόνος μπορεί να φτάσει μία πλήρη εργάσιμη ημέρα. Σε κάθε περίπτωση, ενημερώνουμε τον πελάτη πριν από την επίσκεψη αν αναμένουμε πολύπλοκη εγκατάσταση, ώστε να μην υπάρξει έκπληξη στη διάρκεια.
Τι γίνεται όταν το κτίριο έχει ήδη μια «κακή» εμπειρία
Δεν είναι σπάνιο να μας καλέσει πελάτης που είχε ήδη μία αποτυχημένη προσπάθεια εγκατάστασης από άλλον πάροχο, όπου ο τεχνικός δήλωσε απλώς «δεν χωράει» και έφυγε χωρίς εναλλακτική πρόταση. Στις περισσότερες τέτοιες περιπτώσεις που έχουμε εξετάσει, υπήρχε τελικά κάποια βιώσιμη λύση — είτε μέσω αφαίρεσης αχρησιμοποίητων καλωδίων είτε μέσω εξωτερικού καναλιού. Το «δεν χωράει» είναι συχνά αποτέλεσμα περιορισμένου χρόνου επίσκεψης παρά πραγματικά αδιέξοδο τεχνικό πρόβλημα. Πριν καταλήξετε ότι το κτίριό σας δεν μπορεί να αποκτήσει οπτική ίνα, αξίζει μια δεύτερη, πιο προσεκτική εξέταση.
Σε ελάχιστες περιπτώσεις, συνήθως πολύ παλιά κτίρια με σωλήνες μικρότερης διαμέτρου από το σύνηθες, η μόνη ρεαλιστική λύση είναι νέα διάτρηση μικρής κλίμακας σε συγκεκριμένο σημείο του κτιρίου, πάντα με έγγραφη συναίνεση της διαχείρισης και σεβασμό στη στατική ακεραιότητα του κτιρίου. Αυτή η λύση εξετάζεται μόνο ως τελευταία επιλογή και πάντα σε συνεννόηση με μηχανικό, όχι ερήμην.
Αν μένετε σε παλιά πολυκατοικία και δεν είστε σίγουροι αν χωράει νέα ίνα στον υπάρχοντα σωλήνα, μπορούμε να κάνουμε σύντομο έλεγχο επιτόπου πριν δεσμευτείτε σε οποιαδήποτε σύνδεση — δείτε τη σελίδα Επικοινωνία για να κλείσετε ραντεβού.
Τι μπορείτε να ελέγξετε πριν καλέσετε συνεργείο
Αν θέλετε μια πρώτη εκτίμηση πριν από οποιαδήποτε επίσκεψη, ανοίξτε (ή ζητήστε από τον θυρωρό/διαχειριστή να ανοίξει) το καπάκι του κατακόρυφου σωλήνα στον πλησιέστερο όροφο. Αν βλέπετε άφθονο ελεύθερο χώρο γύρω από τα υπάρχοντα καλώδια, η διέλευση είναι πιθανότατα απλή υπόθεση. Αν ο σωλήνας είναι ήδη γεμάτος μέχρι επάνω με δεμάτια παλιών καλωδίων, καλό είναι να προετοιμαστείτε για τη δυνατότητα εναλλακτικής λύσης διέλευσης, όπως περιγράφηκε παραπάνω. Σε κάθε περίπτωση, η τελική απόφαση παίρνεται πάντα μετά από επιτόπια εξέταση, ποτέ μόνο βάσει περιγραφής μέσω τηλεφώνου.
Η εμπειρία μας δείχνει ότι το κόστος σε χρόνο και ταλαιπωρία μιας κακοσχεδιασμένης διέλευσης —με πρόχειρη κάμψη καλωδίου σε στενό σημείο για να «χωρέσει»— είναι πάντα μεγαλύτερο από το κόστος μιας σωστής εναλλακτικής λύσης εξαρχής. Μια βιαστική εγκατάσταση μπορεί να δουλέψει κανονικά την πρώτη μέρα και να εμφανίσει πρόβλημα απώλειας σήματος μήνες αργότερα, όταν το καλώδιο έχει «κατασταλάξει» σε θέση με υπερβολική κάμψη λόγω βάρους ή θερμικής διαστολής του σωλήνα.